Πέρα από την ισορροπημένη διατροφή και την άσκηση, υπάρχει ένας ακόμη αποδεδειγμένος τρόπος να μεγαλώσετε παιδιά που δεν αρρωσταίνουν: η καλλιέργεια της συναισθηματικής τους νοημοσύνης!

Το μυστικό για να μην αρρωσταίνει

Τα νέα δεδομένα έρχονται να ανατρέψουν, ή καλύτερα να εμπλουτίσουν, όσα πιστεύαμε μέχρι τώρα για την υγεία των παιδιών. Στις έρευνες του Ντάνιελ Γκόλμαν, καθηγητή Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και εμπνευστή της θεωρίας της συναισθηματικής νοημοσύνης (1995), αποδείχθηκε ότι οι μαθητές με ανεπτυγμένο EQ (Emotional Quotient) κάνουν από 80% έως 100% λιγότερες απουσίες λόγω ασθένειας στο σχολείο σε σχέση με τους υπόλοιπους! Κάθε γονιός που έχει ξενυχτήσει δίπλα σε ένα παιδί που ψήνεται στον πυρετό, που έχει τρέξει πανικόβλητος σε νοσοκομεία, που έχει καρδιοχτυπήσει περιμένοντας τα αποτελέσματα διαγνωστικών εξετάσεων ή που απλώς έχει βαρεθεί να πρέπει να ασχολείται συνέχεια με βήχα, καταρροή, δυσκοιλιότητα ή πονόκοιλο (δηλαδή όλοι μας τελικά), καταλαβαίνει την αξία μιας προσέγγισης που υπόσχεται μηδενικές μέρες ασθένειας για το παιδί του.

Μα πώς;

Στην αρχή μοιάζει ασύνδετο. Πώς μπορεί ένα είδος νοημο- σύνης να επηρεάζει την υγεία των παιδιών; Η συμβουλευτική ψυχολόγος κ. Τζίνα Θανοπούλου, ειδικευμένη στο EQ στο Χάρβαρντ με μέντορα τον ίδιο τον Ντάνιελ Γκόλμαν, έχει παρατηρήσει τόσο στις έρευνες του πανεπιστημίου όσο και από την επαγγελματική της εμπειρία ότι η συναισθηματική νοημοσύνη είναι απαραίτητη προϋπόθεση της καλής υγείας. Τι ακριβώς ορίζουμε με αυτόν τον όρο; Να τι λέει σχετικά η ειδικός: «Η ικανότητα του ατόμου να χειρίζεται τα συναισθήματά του καθορίζει την επιτυχία, την ευτυχία και την υγεία του. Για τα παιδιά αυτό σημαίνει ότι είναι ικανά να ελέγχουν τις παρορμήσεις τους, να αναβάλλουν για αργότερα την ικανοποίησή τους, να βρίσκουν για τον εαυτό τους κίνητρα και να αντιμετωπίζουν τα σκαμπανεβάσματα της ζωής. Οι έρευνες έχουν δείξει ότι τα παιδιά με συναισθηματική νοημοσύνη έχουν υψηλότερες επιδόσεις στα μαθήματα, τα πηγαίνουν καλύτερα με τους φίλους τους και αναπτύσσουν ανώτερες κοινωνικές δεξιότητες σε σχέση με τα άλλα. Οι μητέρες τους μας αναφέρουν ότι έχουν λιγότερα αρνητικά και περισσότερα θετικά συναισθήματα, ενώ βιώνουν λιγότερο στρες».

Το «κλειδί»

Η ικανότητα αυτών των παιδιών να διαχειρίζονται αποτελεσματικά το στρες φαίνεται πως είναι το «κλειδί» που κάνει τη διαφορά. Το στρες, τόσο στους μεγάλους όσο και στους μικρούς, διαταράσσει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, ρίχνει τις άμυνες και έτσι κάνει τον οργανισμό πιο επιρρεπή στις ασθένειες. Σύμφωνα με την κ. Τζίνα Θανοπούλου: «Μετρήσεις των ορμονών του στρες στα ούρα έδειξαν μικρότερες ποσότητες στα παιδιά με υψηλό EQ, ενώ συγχρόνως ο καρδιακός ρυθμός κατά τη διάρκεια της ανάπαυσης ήταν χαμηλότερος. Αυτό σημαίνει ότι το ανοσοποιητικό τους σύστημα λειτουργεί πιο αποτελεσματικά, οπότε προσβάλλονται λιγότερο από μεταδοτικές ασθένειες όπως τα κρυολογήματα, η γρίπη, η γαστρεντερίτιδα. Έχει παρατηρηθεί ακόμη ότι είναι λιγότερο επιρρεπή στα ατυχήματα. Τα παιδιά με EQ έχουν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους, γνωρίζουν τις δυνάμεις και τα όριά τους και έτσι προστατεύονται από κινδύνους».

ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΥΨΗΛΟ EQ ΤΑ ΠΗΓΑΙΝΟΥΝ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΦΙΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΕΧΟΥΝ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΣΤΡΕΣ

EQ training

Η συναισθηματική νοημοσύνη περιγράφεται ως η ικανότητα των ανθρώπων να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους αλλά και αυτά των άλλων, να κάνουν διάκριση μεταξύ διαφορετικών συναισθημάτων και να χρησιμοποιούν τη συναισθηματική πληροφορία ως οδηγό σκέψης και συμπεριφοράς. Ας υποθέσουμε ότι γυρίζετε από τη δουλειά κουρασμένη και εκνευρισμένη. Μπαίνετε στο σπίτι και αρχίζετε τις παρατηρήσεις στα παιδιά: Γιατί δεν έφαγες, γιατί δεν πλύθηκες, γιατί δεν ντύθηκες κ.λπ. Η εννιάχρονη κόρη σας σάς κοιτάζει με νόημα: «Μαμά, γιατί έχεις τέτοια νεύρα;». Αυτό είναι ένα παιδί με EQ. Δείτε γιατί: Κατάφερε πίσω από τις λέξεις και το ύφος να αναγνωρίσει το συναίσθημα της μαμάς, του έδωσε το σωστό όνομα, δεν επηρεάστηκε από αυτό (δεν εκνευρίστηκε) αλλά το χρησιμοποίησε για να την πλησιάσει.

1ο στάδιο: Μαθαίνουμε τα παιδιά να αναγνωρίζουν τα συ- ναισθήματά τους

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα παροτρύνουμε να κλαίνε με το παραμικρό ή να εκρήγνυνται από θυμό. «Σημαίνει απλώς ότι δίνουμε όνομα στα συναισθήματα και αναγνωρίζουμε στα λόγια ή στις πράξεις τα συναισθήματα των άλλων», εξηγεί η επιστήμoνας. Ένα θυμωμένο παιδί έχει λόγο που είναι θυμωμένο. Δεν το επιπλήττουμε για τη βίαιη συμπεριφορά του, αλλά συζητάμε μαζί του για να βρούμε τις αιτίες.

2ο στάδιο: Η εκδήλωση του συναισθήματος είναι ευκαιρία για συζήτηση

« Ένα παιδί χρειάζεται περισσότερο τους γονείς του όταν είναι λυπημένο, φοβισμένο ή θυμωμένο», λέει η κ. Τζίνα Θανοπούλου. Και συνεχίζει: «Η ικανότητά μας να βοηθάμε ένα αναστατωμένο παιδί να ηρεμήσει είναι αυτό που περισσότερο από οτιδήποτε άλλο μας κάνει αληθινούς γονείς. Αποδεχόμενοι τα συναισθήματα των παιδιών, τα βοηθάμε να αποκτήσουν την ικανότητα να ηρεμούν μόνα τους τον εαυτό τους, μια ικανότητα που θα τους φανεί χρήσιμη σε όλη τους τη ζωή. Τα αρνητικά συναισθήματα (φόβος, θυμός, άγχος, οργή) υποχωρούν μόνο όταν τα παιδιά μπορούν να μιλήσουν γι’ αυτά, όταν μπορούν να τα κατονομάσουν και να νιώσουν ότι τα καταλαβαίνουμε».

Όλα τα συναισθήματα είναι αποδεκτά, όχι όμως και όλες οι συμπεριφορές!

3ο στάδιο: Καθορισμός ορίων

«Τα παιδιά πρέπει να αντιληφθούν ότι το πρόβλημα δεν είναι τα συναισθήματα, αλλά η κακή συμπεριφορά που προκαλούν. Όλα τα συναισθήματα και όλες οι επιθυμίες είναι αποδεκτά και δεν καταδικάζονται, δεν ισχύει όμως το ίδιο και για όλες τις συμπεριφορές», επισημαίνει η ειδικός. Επιτρέπουμε μια ευρεία γκάμα συμπεριφορών, ώστε να εδραιώνουμε την αυτοπεποίθηση του παιδιού. Τα όρια μπαίνουν στις συμπεριφορές που είναι επικίνδυνες για την ακεραιότητα και την υγεία τόσο των ίδιων όσο και των άλλων και για εκείνες που είναι παράνομες, ανήθικες ή κοινωνικά απαράδεκτες. Η οριοθέτηση γίνεται και πάλι με εξήγηση, ποτέ με την τιμωρία ή την απειλή του ξύλου. Ο ξυλοδαρμός άλλωστε είναι μια πρακτική που μπορεί μεν να συνετίσει βραχυπρόθεσμα το παιδί, ωστόσο ουσιαστικά μεταφέρει το μήνυμα ότι η βία είναι ο κατάλληλος τρόπος για να πετυχαίνουμε αυτό που θέλουμε. Τέτοια παιδιά έχουν περισσότερες πιθανότητες να γίνουν βίαιοι ενήλικοι, αλλά και να ανεχθούν τη βία μέσα σε μια προσωπική σχέση.

4ο στάδιο: Συναισθηματική ενημέρωση

«Οι γονείς πρέπει να είναι ενήμεροι για τα συναισθήματα των παιδιών όπως είναι ενήμεροι για τα μαθήματα στο σχολείο, για το τι έφαγαν κ.λπ.», τονίζει η κ. Τζίνα Θανοπούλου. Και προσθέτει: «Αυτό επιτυγχάνεται παρατηρώντας τα παιδιά, περνώντας ποιοτικό χρόνο μαζί τους, με το να ακούνε τι έχουν ανάγκη να εκφράσουν και με το να συζητούν μαζί τους με υπομονή, ενδιαφέρον και αγάπη. Ακόμη, οι γονείς είναι απαραίτητο να δίνουν σημασία στις σκέψεις, τις ιδέες, τα όνειρα, τα αισθήματα, τα διλήμματα των παιδιών, ακόμα και αν τα δικά τους είναι διαφορετικά, και να τιμούν τη μοναδικότητα και το δυναμικό τους, όπως και αν αυτά εκφράζονται».

Πολύτιμα tips

  • Αποφεύγουμε τις επικρίσεις και τα ταπεινωτικά σχόλια.
    Οι γονείς που νουθετούν είναι κουραστικοί. Επικεντρωνόμαστε στην επικοινωνία.
  • Δεν επιβάλλουμε τις δικές μας λύσεις στα προβλήματα του παιδιού. Θέτουμε τα θεμέλια για να τα λύσει μόνο του.
  • Ενδυναμώνουμε το παιδί προσφέροντάς του επιλογές και σεβόμενοι τις επιθυμίες του.
  • Συμμεριζόμαστε τα όνειρά του. Είμαστε πάντα ειλικρινείς.
  • Διαβάζουμε μαζί με το παιδί βιβλία και συζητάμε πάνω σε αυτά.
  • Εμπιστευόμαστε την έμφυτη θετική δύναμη του παιδιού.

Share